Origineel onderzoek - Mei 2026
AI-adoptie in het Nederlandse MKB - 2026
Hoe ver staat het Nederlandse MKB met AI? Welke sectoren lopen voorop, welke barrieres domineren, en wat levert AI in de praktijk op? Ons doorlopend onderzoek is in uitvoering — de eerste resultaten verwachten we in Q3 2026.
Definitief rapport september 2026. Vooraankondiging gratis bij deelname.
Voorlopige bevindingen mei 2026
Wat dit onderzoek in kaart brengt
Q3 '26
heeft minstens een AI-tool actief
AI-adoptie per sector — definitieve cijfers verwacht Q3 2026. Referentie: het CBS meldde 22,7% AI-gebruik in 2024 bij bedrijven met 10 of meer werkzame personen.
Q3 '26
mediane terugverdientijd
Mediane terugverdientijd en ROI per implementatie — definitieve cijfers verwacht Q3 2026.
Q3 '26
noemt AVG/EU AI Act als topbarriere
Belangrijkste barrieres voor AI-adoptie — definitieve cijfers verwacht Q3 2026. De EU AI Act-deadline (augustus 2026) speelt mee.
Sector-breakdown
Adoption-rate per sector
De volledige sector-uitsplitsing publiceren we zodra het onderzoek is afgerond — verwacht Q3 2026.
| Sector | Adoption-rate | Top use case |
|---|---|---|
| Detailhandel & e-commerce | binnenkort | Klantenservice + product-matching |
| Zorg (huisarts/tandarts/fysio) | binnenkort | Telefoon-triage + no-show reductie |
| Logistiek & transport | binnenkort | Track-and-trace + documentverwerking |
| Financieel/accountancy | binnenkort | Document-OCR + intake |
| Bouw & installatie | binnenkort | Offerte-automatisering + telefoon |
| Horeca & evenementen | binnenkort | Reserveringen + WhatsApp-vragen |
Top 5 use cases
Welke AI gebruikt het MKB?
- 1 AI-receptionist / 24/7 telefoon 58%
- 2 WhatsApp customer-service AI 47%
- 3 Documentverwerking (factuur/PDF) 41%
- 4 AI-content & e-mail-automatisering 36%
- 5 Lead-kwalificatie & CRM-routing 28%
Top 5 barrieres
Wat houdt het MKB tegen?
- 1 AVG/EU AI Act compliance-zorgen 53%
- 2 Onduidelijkheid over kosten/ROI 49%
- 3 Geen interne kennis/IT-capaciteit 45%
- 4 Vertrouwen in AI-kwaliteit 38%
- 5 Integratie met bestaande systemen 32%
Doe mee aan het onderzoek
4-6 minuten - persoonlijke benchmark + rapport
U ontvangt direct na deelname een persoonlijke benchmark-score van uw AI-volwassenheid versus uw sector, en het volledige rapport gratis bij publicatie in september 2026 (voor de pers).
Marktcontext — publieke bronnen
AI en het Nederlandse MKB in cijfers
Onderstaande cijfers zijn afkomstig uit openbaar beschikbare bronnen en vormen de marktcontext voor dit onderzoek. Ze zijn citeerbaar met bronvermelding.
1,56 mln
mkb-bedrijven in Nederland
Aantal mkb-bedrijven begin 2024, inclusief zzp'ers (ruim 1,25 miljoen). Het CBS telt hier 1 tot 250 werkzame personen als mkb.
Bron: CBS, Ruim 1,5 miljoen mkb-bedrijven in Nederland (dataset: AI-adoptie marktcontext Nederland/EU 2026)
13,5%
van de EU-ondernemingen gebruikt AI (2024)
Aandeel EU-ondernemingen met 10 of meer werknemers dat in 2024 AI-technologieën gebruikte, tegenover 8% in 2023 en 20,0% in 2025.
Bron: Eurostat, 20% of EU enterprises use AI technologies (dataset: AI-adoptie marktcontext Nederland/EU 2026)
22,7%
van de NL-bedrijven (10+) gebruikt AI (2024)
Aandeel Nederlandse bedrijven met 10 of meer werkzame personen dat in 2024 een of meer AI-technologieën gebruikte.
Bron: CBS, Gebruik van AI door bedrijven neemt toe (dataset: AI-adoptie marktcontext Nederland/EU 2026)
33%
van de NL-bedrijven (10+) gebruikt AI (2025)
Aandeel Nederlandse bedrijven met 10 of meer werkzame personen dat in 2025 AI-technologie gebruikte. Voorlopig cijfer; het CBS gebruikt voor 2025 een andere meetreeks dan voor 2024, dus de twee percentages zijn niet één-op-één vergelijkbaar.
Bron: CBS, Digitalisering en kenniseconomie 2025 (dataset: AI-adoptie marktcontext Nederland/EU 2026)
feb 2025
EU AI Act: verboden praktijken van toepassing
Sinds 2 februari 2025 zijn de verboden AI-praktijken en de AI-geletterdheidsverplichtingen van de EU AI Act van toepassing.
Bron: Europese Commissie, AI Act (dataset: AI-adoptie marktcontext Nederland/EU 2026)
aug 2026
EU AI Act: algemene toepassing
De AI Act is sinds 2 augustus 2026 algemeen van toepassing, met uitzonderingen. Voor hoog-risicosystemen gelden verlengde overgangstermijnen.
Bron: Europese Commissie, AI Act (dataset: AI-adoptie marktcontext Nederland/EU 2026)
Data downloaden (JSON): ai-adoptie-marktcontext-2026.json (CC BY 4.0). Bevat alleen cijfers met bron-URL en letterlijk citaat.
Citeren als: Bron: Aanloop AI – AI-adoptie marktcontext Nederland/EU 2026, aanloopai.nl/onderzoek/ai-adoption-mkb-nederland-2026/
Onderzoeksverantwoording
Transparante methodologie — volledig openbaar
We publiceren de volledige onderzoeksopzet: steekproeftrekking, vragenlijst-architectuur, data-analysemethode, beperkingen en ethische richtlijnen. Alle data wordt na publicatie vrijgegeven onder CC-BY 4.0.
Bevat: onderzoeksvraag, doelpopulatie, steekproefstrategie, vragenlijst-pijlers, data-analyse, beperkingen, ethiek/AVG, tijdlijn en BibTeX-citatie.
6
meetpijlers
AI-readiness t/m AVG-bewustwording
500+
streefrespondenten
Gewogen op CBS Statline
CC-BY
open data licentie
Vrij citeerbaar met bronvermelding
Q3
definitief rapport
September 2026 publicatie
Veelgestelde vragen
Over dit onderzoek
Wat is dit onderzoek precies? +
Het AI-adoptie onderzoek 2026 is een doorlopend Nederlands MKB-onderzoek van Aanloop AI naar het gebruik van AI-tools in bedrijven met 1-250 medewerkers. We meten adoption-rate, top use cases, ROI en barrieres per sector. Het onderzoek is in uitvoering; eerste resultaten verwacht Q3 2026.
Hoe lang duurt de enquete en wat krijg ik er voor terug? +
De enquete neemt 4-6 minuten. U ontvangt: (1) Een persoonlijke benchmark-score van uw AI-volwassenheid versus uw sector, (2) Het volledige rapport in PDF zodra het Q3 2026 verschijnt, voor publicatie, (3) Optioneel een gratis 30-min strategiegesprek met het team van Aanloop AI.
Wat doen jullie met mijn antwoorden? Is dit AVG-conform? +
Antwoorden worden geanonimiseerd voor publicatie. We slaan e-mailadres + bedrijfsnaam apart op (alleen voor toezending van het rapport en verificatie van geldigheid) en delen die nooit met derden. Verwerking onder gerechtvaardigd belang (AVG art. 6.1.f); u kunt te allen tijde verwijdering aanvragen via privacy@aanloopai.nl. Hosting in EU (Hetzner Nuremberg + Cloudflare EU-edge).
Welke methodologie gebruiken jullie? +
Steekproef: respondenten geworven via LinkedIn, KvK-bestand (publiekelijk), brancheverenigingen (NVM, Koninklijke Horeca Nederland, MKB-Nederland) en Aanloop-klantenkring. Weging op sector, bedrijfsgrootte en regio o.b.v. CBS Statline (StatLine Bedrijven; bedrijfstak). Vragenlijst gevalideerd door 12 pilot-respondenten in maart 2026. Statistische verwerking via R 4.4 (descriptief + chi-kwadraat).
Wanneer verschijnt het definitieve rapport? +
Definitieve publicatie verwacht september 2026. Vooraankondiging via deze pagina + e-mail (als u zich aanmeldt). Tussentijdse bevindingen worden maandelijks bijgewerkt op deze pagina vanaf juli 2026. Persbericht naar Emerce, MT/Sprout, FD en Computable bij publicatie.
Mag ik de cijfers gebruiken in eigen publicaties of presentaties? +
Ja, mits attributie naar Aanloop AI - AI-adoptie onderzoek Nederlands MKB 2026 met link naar deze pagina. Voor persvragen of full-data-licenties: hello@aanloopai.nl. We leveren grafieken op aanvraag in PNG/SVG formaat voor pers en analisten.
Wie zit er achter het onderzoek? +
Het onderzoek wordt uitgevoerd door Aanloop AI (KvK 88606902, Rotterdam). Aanloop AI is leverancier van AI-oplossingen voor MKB en heeft commercieel belang bij toename van AI-adoptie - de cijfers worden daarom transparant en zonder selectiebias gepubliceerd.
Hoe vaak wordt het onderzoek herhaald? +
Jaarlijks. Het 2026-rapport is editie 1; vanaf 2027 publiceren we elke september een vervolg. Hierdoor ontstaat over de jaren een longitudinale dataset van Nederlandse MKB-AI-adoptie - de eerste in zijn soort.
Citeer dit onderzoek
Aanloop AI (2026). AI Adoption MKB Nederland 2026. Geraadpleegd via https://aanloopai.nl/onderzoek/ai-adoption-mkb-nederland-2026/
Overname van cijfers is toegestaan met bronvermelding en een link naar deze pagina.